środa, 15 marca 2017

Dzik (Sus scrofa)

Najbardziej wyostrzonym zmysłem dzika jest słuch i węch. Wzrok ma dość słaby, dlatego w razie spotkania może do nas podbiec. Robi to tylko by przyjrzeć się nam i ocenić czy jesteśmy dla niego zagrożeniem. Najczęściej ucieka, gdyż obawia się ludzi. Dziki wydają rozmaite odgłosy - chrząkają, kwiczą, fukają, rechtają i charkoczą. Okazują w ten sposób różne stany emocjonalne. Na spoczynek dzienny wybierają różne spokojne i bezpieczne miejsca. W lesie są nimi różnego rodzaju zagajniki lub gęste zarośla, a na terenach poza lasem, np łany zbóż czy kukurydzy, trzciniska i szuwary. W takich właśnie miejscach zakładają swoje barłogi, czyli miejsca spoczynku. W zimie takie barłogi są często wyścielone suchą trawą, mchem czy wyschniętymi gałązkami. Latem takie legowiska mają postać gołej gleby, która chłodzi je w upały. Barłogi są powszechnie używane wspólnie przez kilka osobników.
Dzik

Fot: Cezary Korkosz
Dziki uwielbiają taplać się w błocie. Tworzą coś w rodzaju kąpielisk, w których się tarzają. Latem taplają się codziennie, ok. 2-3 razy na dobę. Po wytarzaniu się w błocie czochrają się o pnie (malują drzewa). Dziki są zwierzętami towarzyskimi. Żyją w grupach, zwanych watahami. Takie watahy składają się przeważnie z osobników spokrewnionych ze sobą, a w ich skład wchodzą lochy ze swoimi młodymi. Odyńce, czyli samce żyją samotnie i do watah dołączają jedynie na okres godowy.  Populacja dzików charakteryzuje się wyraźną, opartą na dominacji, strukturą socjalną. W hierarchii socjalnej odyńce dominują nad lochami, przelatki są podporządkowane lochom, a na samym dole drabiny społecznej znajdują się warchlaki. Stosunki socjalne istnieją także pomiędzy watahami. Miejscowe osiadłe watahy przeważają nad obcymi. 
Dzik
Fot: Cezary Korkosz
Dzik jest bardzo istotnym składnikiem biocenozy leśnej. Działa w sposób znaczny nie tylko na ekosystem leśny ale także na polny. Jego rola polega na buchtowaniu gleby, miesza w ten sposób ściółkę z glebą mineralną. Jest to naprawdę ważna rola w przyrodzie.  
Dzik
Fot: Cezary Korkosz
W ostatnich latach dziki spotyka się także poza lasem, czyli ich naturalnym biotopem. Coraz częściej można zobaczyć je  w miastach, np. buchtujące przy chodnikach. Za sprawą tego stoi bezmyślne dokarmianie ich przez ludzi. Wielu ludzi widząc jakieś głodne zwierzę (szczególnie z młodymi) instynktownie rzuca mu jedzenie, nie zdając sobie sprawy z tego, że sytuacja będzie się powtarzać, a zwierzę będzie wracać. Zwierzęta nauczą się z czasem, że taki sposób zdobywania pożywienia jest łatwiejszy i skuteczniejszy. Następne pokolenia dzików będą przyzwyczajać się do ludzi i przenosić w okolice ich siedzib. Przetransportowane siłą do lasu (np. poprzez uśpienie) nie będą sobie radziły ze zdobywaniem pożywienia w lesie. Jednak gdy to nie zadziała, dziki są  najczęściej po prostu odstrzeliwane. Podobnie jest z niedźwiedziami w Tatrach, gdzie ludzie może niekoniecznie bezpośrednio je dokarmiają, lecz pozostawiają po sobie dużo odpadów, które później niedźwiedź znajduje, takie znalezisko następnie skojarzy mu się z człowiekiem i znowu wraca na szlak. 
Dzik
Fot: Cezary Korkosz
Tułów ma krępy, a z boków ścieśniony. Szczególnie u samców, posiadających silnie rozwiniętą część przednią. Głowa jest duża, umiejscowiona na krótkiej i grubej szyi, zakończona wydłużonymi szczękami, czyli gwizdem. Na jego końcu znajduje się naga, szeroka, okrągła i bardzo silnie unerwiona tarcza nosowa, zwana przez myśliwych tabakierą. Uszy są wysoko osadzone. Stojące mają kształt szerokiego trójkąta o zaokrąglonym wierzchołku. Posiadają bardzo silne kończyny. Palce środkowe zakończone są mocnymi racicami. Stosunkowo niskie umiejscowienie niewielkich palców bocznych powoduje, że w czasie stąpania i one odciskają się w podłożu. Ogon jest dość długi, zwisając sięga do stawu skokowego. Zakończony jest kitą dłuższych włosów, bardziej wyraźną u samców niż u samic. Okrywa włosowa dzika składa się z twardych, ale elastycznych włosów okrywowych (szczeciną), oraz z gęstego podszycia włosów wełnistych. Zimą futro jest ciemne i kudłate. Latem dzik okryty jest krótką szczeciną, stopniowo wyrastającą i gęstniejącą. Warchlaki do wieku 4-5 miesięcy futro mają pasiaste. Na rdzawobrunatnym tle, wzdłuż grzbietu i boków ciała, przebiegają wyraźne żółtawo - płowe pasy. Suknia zimowa warchlaków jest ciemna, lecz z wyraźnym odcieniem rdzawym.
Dzik
Fot: Cezary Korkosz
Uzębienie dorosłego dzika składa się z 44 zębów. Kły w uzębieniu stałym są silnie rozwinięte. Kły dolne u odyńców są szczególnie długie i szablasto wygięte. Kły górne są mniejsze i mają inny kształt, zbudowane z zębiny nieco twardszej, spełniają rolę osełki, o którą ścierają się się dolne. Kły loch są znacznie krótsze i mniejsze. Na zewnątrz są zupełnie niewidoczne, podczas gdy kły odyńców wyraźnie wystają ponad wargę.

Źródło grafiki:  http://www.huntertools.pl/zwierzyna-gruba/

1 komentarz:

  1. Bardzo ciekawy artykuł! koloru dodają mu te zdjęcia. Są piękne. Dziki teraz coraz częściej widuje w Warszawie.

    OdpowiedzUsuń