środa, 15 marca 2017

Głuszec (Tetrao urogallus)

Głuszec jest niezwykle rzadkim, zbliżonym wielkością do gęsi kurakiem leśnym. Między samcem, a samicą występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Kogut na głowie i szyi posiada ciemnopopielate upierzenie, skrzydła lekko brunatne, plecy czarno - popielate, brzuch czarny i gęsto poplamiony białymi piórkami. Na skrzydłach, w kąciku między tułowiem a barkiem, znajduje się biały trójkąt, tzw. lustro. Pierś zielono połyskująca. Ogon ma duży, czarny, zaokrąglony, biało nakrapiany. Dziób żółtoszary, zakrzywiony, pod dziobem sztywne, dłuższe pióra tworzące tzw. brodę. Oczy otoczone są purpurową skórą tworzącą czerwoną brew ( korale), które silnie nadymają się w okresie toków. Kura zaś jest ciemnobrązowa z rdzawobrązową tarczą na piersi. Na skrzydlach nie posiada białej pręgi. Dziób ma słabszy i korale mniejsze od samca. We wrześniu palce nóg głuszca dostają z boków rząd drobnych zrogowaciałych piórek, które ułatwiają mu chodzenie po śniegu. Na wiosnę przed tokami piórka te odpadają.  W Polsce aktualnie występuje w 4 izolowanych populacjach (augustowsko - podlaskiej, lubelskiej, karpackiej i sudecko - dolnośląskiej). Na chwilę obecną ich liczebność w naszym kraju wynosi ok. 500 - 570  osobników, lecz wydaję się, że z roku na rok jest ich coraz mniej.  Ze względu na to, iż głuszcowi w Polsce wciąż grozi całkowite wymarcie, bezdyskusyjny jest fakt, że musimy dalej go chronić by pomóc mu przetrwać.
Głuszec


Zamieszkuje rozległe i zwarte bory lub lasy mieszane. Najlepiej jeśli posiadają one naturalną strukturę oraz bogate runo i podszyt. Tokuje w miejscach bezludnych, często w borach wilgotnych, na mszarach porośniętych karłowatą sosną, a także brzozą czy osiką, gdzie w runie dominuje borówka i mchy torfowce. Zimuje w miejscach suchszych, często na piaszczystych wzniesieniach, lub starodrzewiach w pobliżu bagien i moczarów.
Głuszec
Żywi się jagodami, pączkami i liśćmi drzew, igliwiem sosny, jodły, modrzewia, owadami, mrówczymi jajami, poczwarkami i ślimakami. Poza tym nie gardzi także ziarnem zbóż. Podobnie jak kury (te hodowane w kurnikach na wsi) połyka małe kamyki, które w żołądku ułatwiają mu trawienie.
G?uszec
Okres godowy zaczyna się w marcu i kończy się w połowie maja. U głuszców występuje konserwatyzm siedliskowy - jego tokowiska mają stałą lokalizację. Starsze osobniki bywają przywiązane nawet do określonych drzew. Kogut tokuje zazwyczaj na jakimś górującym nad terenem obiekcie, np. drzewie, górce, itp. Toki odbywają się najczęściej o poranku, lecz zdarzają się przypadki, że "grają" też wieczorami. Samce tokują pojedynczo i gdy dwa koguty się spotkają, zostaje toczona przez nich walka, w której silniejszy samiec przepędza słabszego. Głuszec jest poligamiczny. Wychowywaniem i wysiadywaniem potomstwa zajmuje się wyłącznie samica. Gniazdo jest niczym innym jak płytkim zagłębieniem wydrapanym w ziemi, skąpo wysłane liśćmi, trawą i igliwiem. Samica składa średnio 6 - 10 jaj. Pisklęta wykluwają się synchronicznie po ok. 27  dniach wysiadywania. Po wykluciu siedzą w gnieździe bez pokarmu jeszcze ok. 28 godzin. Po tym czasie wychodzą z niego, są samodzielne i szybko się rozwijają - potrafią przelatywać niewielkie odległości już tydzień od wyklucia. Głuszec potrafi krzyżować się z cietrzewiem. Efektem tego jest bezpłodne potomstwo zwane skrzekotami (Tetrao medius). Głuszec dożywa maksymalnie wiek 12 lat.
G?uszec
Do niedawna w ochronie głuszca popełniano kluczowy błąd - zalecane było, aby myśliwy polujący wiosną na tzw. tokach, strzelał do najbardziej aktywnego koguta, czyli tzw. tokowika, ponieważ on rozgania tokowisko. Jak wykazały badania genetyczne, to jednak właśnie tokowiki mają największą wartość przystosowawczą i żywotność, więc zabijanie tych najlepszych "jakościowo"kogutów powoduje stopniowy spadek liczebności lokalnych populacji głuszca.  Drugi problem związany z ochroną głuszca polega na tym, że brakuje nam czegoś w rodzaju strategii ochrony, finansowanej przez budżet państwa. W skarbie państwa znajdują się miliony wydawane na szkody dokonywane przez całkiem pospolite bobry, a tymczasem nie ma większych funduszy na zagrożonego i wymierającego na naszych oczach głuszca.
G?uszec
Z materiałów kopalnych wiadomo, że na początku naszej ery głuszec zamieszkiwał większość obszarów obecnej Polski. Jednak w latach późniejszych areał ten uległ skurczeniu. Największy spadek liczebności głuszca w naszym kraju nastąpił po II wojnie światowej. Z pewnością cały XX wiek był okresem najsilniejszej degresji liczebności głuszca. Krótkotrwały wzrost stanu liczebności obserwowano jedynie lokalnie. Dramatyczne wymieranie głuszca nastąpiło w latach 60-tych i 70-tych. Średnie tempo wymierania gatunku w tamtym okresie wynosił ok.400 - 500 osobników/10 lat.
G?uszec
W latach 1999 - 2002 przeprowadzona została inwentaryzacja w Beskidach Śląskich, która wykazała tylko 10 bytujących osobników na obszarze 2500 ha, a w Karpatach mniej niż 200 osobników!  Lasy Państwowe z tego powodu prowadzą w nadleśnictwach Leżajsk i Wisła hodowle głuszców. Wyhodowane z jaj ptaki wypuszczane są na wolność zasilając miejscowe populacje
Autor fotografii: Cezary Korkosz

2 komentarze:

  1. Jaki piękny ptak!! Naprawdę świetny wpis. A te fotografie...ach

    OdpowiedzUsuń