środa, 15 marca 2017

To nie grzyby, zwierzęta też nie - to śluzowce.

Życie śluzowca zaczyna się od haploidalnego zarodnika. Przy odpowiednich warunkach (temperatura, wilgotność) zarodnik kiełkuje. Na proces ten ma też wpływ odczyn podłoża oraz obecność pożywienia. U części gatunków, wydostający się z zarodnika protoplast przyjmuje postać amebopodobnego pełzaka. U innych powstaje opatrzona wicią pływka, która dopiero z czasem przekształca się w pełzaka. Na tym etapie życia śluzowce podobne są do przedstawicieli innych grup protistów z amebami na czele. 
Znalezione obrazy dla zapytania M kochanowska śluzowiec
Fot: M. Kochanowska
Na tym etapie, myślę u większości gatunków, następuje zapłodnienie, pełzaki, lub pływki łączą się się po dwie, a ich jądra zlewają się tworząc diploidalnego pełzaka. U pozostałych gatunków, pełzaki zlewają się, ale ich jądra nie łączą się i nadal zostają haploidalne, zlewają się ze sobą później. Od tej pory śluzowiec od fazy pełzaka, przechodzi do fazy śluźni.
Młoda śluźnia, na początku prawie niczym się nie różni od pełzaka. Jest jedynie trochę większy i bardziej ruchliwa. Na tym etapie śluźnia tworzy nibynóżki, przy pomocy których może poruszać się po podłożu. Dalszy rozrost śluźni następuje na dwa sposoby - z jednej strony śluźnia odżywia się, jej jądra komórkowe ulegają podziałom a cały organizm powiększa się, z drugiej zaś, śluźnie należące do tego samego gatunku, gdy napotkają się, zlewają się tworząc większy organizm. Śluźnia jest funkcjonalnie jest jedną komórką, zawierającą wiele jąder komórkowych - twór taki jest nazywany komórczakiem. Innymi przykładami komórczaków są, np niektóre grzyby, glony i pierwotniaki. 
Śluźnia nie posiada żadnej dodatkowej ściany komórkowej - jest to całkowicie nagi protoplast. Śluzowce odżywiają się poprzez pochłanianie różnego rodzaju mikroorganizmów, np bakterii, grzybów, glonów oraz pierwotniaków. Po ich wchłonięci trafiają do tzw wodniczek trawiących, do których lizosomy uwalniają enzymy trawienne. Można więc powiedzieć, że śluzowiec jest swego rodzaju drapieżnikiem w mikroświecie. Organizmy te wytwarzają różne enzymy, a efekty ich działania, prostych związków organicznych, pobierane są na drodze sorpcji.
Znalezione obrazy dla zapytania śluzowce

Fot: Grzegorz Gajkowski
Śluźnia jest wrażliwa na wysychanie i światło. Zwykle więc przebywa w wilgotnych i zacienionych miejscach, np we wnętrzach murszejących kłód, wśród wilgotnej ściółki, pod warstwą mchów, itd. Dlatego też śluzowce nie są łatwe do zaobserwowania. Optymalne temperatury dla egzystencji śluźni mieszczą się w zakresie od +7°C do +30°C. Temperatury poniżej -3°C i powyżej 53°C są dla nich zabójcze. Pomimo tego, że śluźnia potrzebuje wiele wilgoci, unika bezpośredniego kontaktu z wodą. 
W większości wypadków śluźnia nie osiąga zbyt dużych rozmiarów, zajmując najwyżej kilka cm2. U większości gatunków śluźnie są  bardzo małe, tworzące tylko pojedyncze, bardzo małe zarodnie. Są jednak gatunki, u których rozmiar śluźni może budzić respekt osiągając długość około 1,5 metra! Największe śluźnie osiąga siatecznica okazała(Brefeldia maxima), jednak w sprzyjających warunkach bardzo duże "okazy" może tworzyć śluzek krzaczkowaty (Ceriatomyxa fruticulosa) czy wykwit zmienny (Fuligo septica).
Podobnie jak pełzaki, i ta postać śluzowca posiada zdolność ruchu - śluźnia pełza po podłożu, tworząc dość zwarty "front", za którym ciągnie się coraz cieńsza siateczka protoplazmy, czasem na podłożu widoczna jest błyszcząca warstwa śluzu, znacząca przebytą drogę. Prędkość ruchu, nie jest zbyt imponująca i organizowanie wyścigów śluzowców wymagało by od obserwatorów sporo cierpliwości. Bardzo żwawe okazy są w stanie przebyć nawet około 5 mm w ciągu godziny.
Jak już wcześniej wspomniałem, śluźnia jest wrażliwa na wysychanie. Jeśli nastąpi gwałtowny spadek wilgotności otoczenia, śluźnia zazwyczaj ginie. Jednak, gdy proces ten jest wolniejszy, może ona przybrać formę przetrwalnikową tzw. sklerotę, zdolną przeczekać niesprzyjający okres, by z powrotem wrócić do życia, gdy nadejdą lepsze czasy.
Podobny obraz
Fot: Rafał Jędrzejewski
Zagadnienie ubarwienia śluźni nie jest do końca jasna. Śluźnie są zazwyczaj koloru żółtego, pomarańczowego, białego lub przeźroczystego. Rzadziej zdarzają się śluźnie w innych kolorach - malinowe, zielone, fioletowe do niemalże czarnych. Cecha ta jest zazwyczaj specyficzna dla konkretnego gatunku, np u śluzowców z rodzaju paździorek (Stemonitis) sluźnia może być biała lub jasnożółta. Czasem na kolor śluzowców mogą mieć też wpływ wchłaniane wraz z pokarmem nie trawione barwniki, jednak w większości przypadków pokarm nie ma znaczenia. Doświadczenia, w których wykazano, iż należące do tego samego gatunku śluźnie o różnym zabarwieniu nie łączą się, wskazują, iż może tu jednak chodzić o pewne zróżnicowanie genetyczne warunkujące kolor śluźni. Długość czasu w jakim śluzowiec spędza w postaci śluźni jest dość trudny do oszacowania, zapewne może to być okres wynoszący od kilku tygodni do w sprzyjających warunkach kilku tygodni. 
Śluźnia porusza się w sposób dość skoordynowany, reaguje na bodźce. Wykazuje chemotaksje, fototaksję oraz termotaksję. Gdy natrafi na pokarm kieruje tam dopływ plazmy i zatrzymuje się do momentu wyczepania składników pokarmowych.




Brak komentarzy:

Prześlij komentarz